ابراهيم عاملي ( موثق )

166

تفسير عاملي ( فارسي )

خداوند يك روز مانند هزار سال است كه شما به حساب شب و روز نگاه ميداريد . و مثل اين توصيف قيامت « فِي يَوْمٍ كانَ مِقْدارُه خَمْسِينَ أَلْفَ سَنَةٍ » يعنى در روزى كه به اندازه ى پنجاه هزار سال است ، همگى اين حسابها كه در قرآن ياد شده است غير از آن است كه ما بيست و چهار ساعت معيّن نزد خود را يك شبانه روز حساب ميكنيم ، زيرا اين روزهاى ما پس از آفرينش زمين و آسمان است و مقدار حركت آنها است ، پس مناسبت ندارد كه اين روزها ظرف و مدت پيدايش آنها باشد ، با اينكه در سوره حم سجده آفرينش زمين و آسمان چنين توصيف و تحديد شده است « قُلْ أإِنَّكُمْ لَتَكْفُرُونَ بِالَّذِي خَلَقَ الأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ وَتَجْعَلُونَ لَه أَنْداداً ذلِكَ رَبُّ الْعالَمِينَ . وَجَعَلَ فِيها رَواسِيَ مِنْ فَوْقِها وَبارَكَ فِيها وَقَدَّرَ فِيها أَقْواتَها فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ سَواءً لِلسَّائِلِينَ . ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَهِيَ دُخانٌ فَقالَ لَها وَلِلأَرْضِ ائْتِيا طَوْعاً أَوْ كَرْهاً قالَتا أَتَيْنا طائِعِينَ فَقَضاهُنَّ سَبْعَ سَماواتٍ فِي يَوْمَيْنِ وَأَوْحى فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها وَزَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ وَحِفْظاً ذلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ » و مادّه ى اصلى زمين و آسمان و صورت نخستين آن را در سوره ى انبيا چنين توصيف كرده است « أوَ لَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّ السَّماواتِ وَالأَرْضَ كانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما وَجَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ أفَلا يُؤْمِنُونَ » ( اگر مراد از رتق خشكى و از فتق باران نباشد ) . اينك نتيجه ى اين آيات : 1 - جمله هاى « ثُمَّ اسْتَوى إِلَى السَّماءِ وَهِيَ - دُخانٌ » ميفهماند : مادّه ى اصلى كه زمين و آسمان از آن درست شده است ، چيزى بوده است مانند دود ، 2 - بموجب جمله هاى « كانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما » اين مادّه بهم چسبيده و بيك صورت بوده است . سپس از يكديگر جدا شده و به صورت زمين و آسمان در آمده است ، 3 - آفرينش زمين بموجب جمله ى « خَلَقَ الأَرْضَ فِي يَوْمَيْنِ » در دو روز بوده است ، 4 - و بمقتضاى « جَعَلَ فِيها رَواسِيَ » يعنى كوهها را در زمين قرار داد ، با جمله ى « قَدَّرَ فِيها أَقْواتَها » يعنى روزيهاى آفريده ى بر روى زمين معيّن شد ، و با كلمات « فِي أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ » يعنى در چهار روز مجموع اين جمله ها كه دنبال يكديگر گفته شده است ميفهماند كه پيدايش كوهها در دو روز بوده است